Velgen en banden
Bron: Clubmagazine, nummer 10 augustus 1992, Martin PeckelsenNaar aanleiding van een vraag over aanlopende banden verscheen in deze editie van ons clubblad een gedetailleerd artikel over banden en velgen. Omdat er tegenwoordig nog steeds onduidelijkheden zijn op dit gebied stellen wij u dit item via onze website beschikbaar.
Algemene informatie
De velg- en bandcombinatie vormt de verbinding tussen voertuig en wegdek. Alle krachten, die door de auto op de weg (en omgekeerd) worden uitgeoefend worden via band en velg overgebracht. De juiste (of verkeerde!) keuze bepaalt op positieve (of negatieve) wijze de gebruikseigenschappen en de veiligheid van het voertuig.
Velgen
Elke velg bestaat in principe uit twee afzonderlijke onderdelen, de wielschotel/wielschijf waarmee de complete velg aan de as wordt gemonteerd en de velghoepel/velgbed, die de band opneemt. Bij stalen velgen is deze tweedeling nog duidelijk terug te vinden: beide onderdelen zijn aan elkaar gelast. Lichtmetalen velgen hebben deze tweedeling alleen nog vanuit de benaming, beid elementen worden in één keer in vorm gegoten c.q. gesmeed.
Codering
Aan de hand van de standaard staalvelg, die tot 1973 op de meeste -02 modellen werd gemonteerd, een korte verklaring van de gebruikte codering.
4 J X 13 H 2
- Het getal 4 staat voor de breedte van de velg, tussen beide velghoorns (randen). Gemeten in inch, 1 inch (engels) = 2,54 cm.
- De hoofdletter J staat voor de vorm van de velgrand
- Het teken X is het symbool van een diepbedvelg
- Het getal 13 staat voor de velgdiameter, gemeten van de velgschouder tot tegenoverliggende velgschouder, eveneens in inch
- De hoofdletter H in combinatie met het getal 2 staat voor een ronde verhoging aan beide kanten van het velgprofiel
ET waarde
Naast deze tot nu toe beschreven maten, is bepalend voor de vraag of een velg wel of niet te monteren valt, de zogenaamde inpersdiepte, afgekort ET (Duits: Einpresstiefe). Deze inpersdiepte is de afstand van de velghoepel-hartlijn (= het midden tussen de twee velgranden) tot aan het raakvlak van de wielschotel met de wielflens c.q. remtrommel.
Voor de standaard 02-modellen (inclusief 2002 turbo) beschikt BMW voor de volgende velgen (met bijbehorende inpersdieptes) over een TÜV-vrijgave voor gebruik van deze velgen op de openbare weg.
Voor het rally- en racecircuit werden velgen van 4 tot 10 inch gemonteerd, waarbij de spoorbreedte ten opzichte van de standaard situatie (1330mm) tussen de 10 en 120mm werd verbreed.
Door deze spoorverbreding is het bij de 5 inch velg in sommige gevallen al noodzakelijk om de wielkastranden voor en achter na te bewerken (gedeeltelijk wegslijpen of uitkloppen/-rollen).
Velgen vanaf 6 inch kunnen, afhankelijk van hun inpersdiepte, alleen worden gemonteerd in combinatie met nog verdergaande aanpassingen, zoals het nog verder uittrekken van de spatbordranden voor en achter of de montage van speciale uitbouwsets.
Bandenmaat / tellerafwijking berekenen
Andere bandenmaten resulteren in een afwijkende kilometerteller. Hier kun je berekenen hoeveel! Vul eerst de gegevens van je huidige band in en bevestig deze met OK. Daarna de maten van de eventuele nieuwe banden, weer afgesloten met OK. Als van beide de gegevens uitgerekend zijn is het daarna mogelijk om de afwijking te bepalen. Druk hiervoor op de button 'Bereken'.
Bandenmaatgeving en - normalisatie
De manier waarop de maatvoering, de constructie en het toepassingsgebied in een bandaanduiding zijn verwerkt is internationaal vastgelegd.\
Tot 1978 werd in Europa een bandaanduiding gebruikt, die de volgende informatie inhield:
- bandbreedte
- snelheidscategorie
- constructiewijze (alleen radiaalband)
- band- resp. velgdiameter
6.00 S 13
Het getal 6.00 staat voor de bandbreedte, gemeten in inch. De hoofdletter S staat voor de snelheidsklasse tot 180 kilometer per uur. Het getal 13 staat voor de bed/velgdiameter, gemeten in inch.165 SR 13
165 is de bandbreedt in mm. Snelheidsklasse is S, tot 180 kilometer per uur. De R zegt iets over de constructiewijze, hier gaat het dus om een radiaalband. Het getal 13 is weer de bed/velgdiameter, gemeten in inch.Hieraan konden worden toegevoegd:
- TT = Tube type, voor banden die met binnenband moesten worden gemonteerd
- TL = Tube less, voor banden zonder binnenband
- REINFORCED = Deze uitdrukking gold voor banden met verhoogd draagvermogen
- M+S = Modder en Sneeuw, voor winterbanden
- Breedte van de band
- Hoogte-Breedteverhouding (H/B)
- Snelheidscategorie
- Constructiewijze
- Nominale diameter van band/velg
185/70 SR 13
- 185 = bandbreedte gemeten in mm
- 70 = Hoogte-Breedteverhouding (hier is de hoogte 70% van de breedte)
- S = Snelheidscategorie (S = tot 180km/u; H tot 210km/u; V = boven 210km/u
- R = Constructiewijze, hier radiaal
- 13 = Nominale diameter van band/velg, in inch
- Breedte
- Hoogte-Breedteverhouding (H/B)
- Constructiewijze
- Nominale diameter van band/velg
- Draagvermogen
- Snelheidsklasse
185/70 R 13 78 S
De meeste coderingen zult u nu wel kunnen begrijpen. De 78 geeft het draagvermogen aan. Dit is de lastindex, hier LI 78, overeenkomstig een mogelijke maximale belasting van de band tot 425kg. In totaal zijn er 280 verschillende lastindexen, van 45-136.000 kg. De snelheidsklassen werden uitgebreid tot in totaal 17 verschillende categoriën.
Overzicht velg- en bandcombinaties
Als laatste een overzicht van alle mogelijke velg- en bandcombinaties die beschikken over een vrijgave door de TÜV, zij het via BMW of op individuele basis via particulieren.
Overzicht BMW
1502-2002
- 165 SR 13 op 5J x 13-velg, ET 26mm
- 175 SR 13 op 5J x 13-velg, ET 18/19mm
- 185/70 SR 13 op 5J x 13-velg, ET 18/19mm
- 185/70 SR 13 op 6J x 13-velg, ET 20mm
2002ti-tii
- 165 HR 13 op 5J x 13-velg, ET 26mm
- 175 HR 13 op 5J x 13-velg, ET 18/19mm
- 185/70 HR 13 op 5J x 13-velg, ET 18/19mm
- 185/70 HR 13 op 6J x 13-velg, ET 20mm
2002 turbo
- 185/70 VR 13 op 5J x 13-velg, ET 18/19mm
- 185/70 VR 13 op 6J x 13-velg, ET 13 en 20mm
- 195/70 VR 13 op 6J x 13-velg, ET 13 en 20mm
- 195/70 VR 13 op 6J x 13-velg, ET 6mm
Overzicht particulieren
1502-2002tii
- 185/60 HR 13 op 5J x 13-velg, ET 18/19mm
- 185/60 HR 13 op 6J x 13-velg, ET 13mm
- 185/60 HR 13 op 6J x 13-velg, ET 20mm
- 205/60 HR 13 op 7J x 13-velg, ET 20mm (met verbreding)
- 205/60 HR 13 op 7J x 13-velg, ET 15mm (met verbreding)
- 195/50 HR 15 op 7J x 15-velg, ET 27mm
- 205/50 HR 15 op 7J x 15-velg, ET 27mm
Bij de 185/70 op 5J velg is het meestal voldoende om de voorste spatbordranden in het onderste gedeelte (circa de helft van de wieluitsparing) aan te leggen of weg te slijpen en het bovenste gedeelte circa 10-15mm naar buiten te brengen. In het voorste wielhuis zou het plaatwerk ter plaatse van de voetruimte circa 10-20mm naar binnen moeten worden gebracht. Aan de wielkasten achter zijn geen aanpassingen nodig.
De tweede combinatie 185/60 op 5J velg vereist, ook na montage van een verlagingsset, geen aanpassingen.
De combinatie 185/70 op 6J velg (ET 20mm) zal nog met de net beschreven aanpassingen monteerbaar zijn; dezelfde band op een 6 inch velg (ET 13mm) zal echter, naast de aanpassing in de voorste wielkast, aan voor- en achterspatbord verbreders nodig hebben. Hetzelfde geldt voor 205/60 op 7J (ET 15mm, 20mm). Voor beide moeten de spatborden voor en achter compleet worden verwijderd en worden vervangen door complete spatborden met geïntegreerde verbreding.
Geheel anders ligt het verhaal voor de 15 inch velgen. Door de grotere inpersdiepte (ET 27mm) komen zelfs de 205/50 banden zover in de wielkast terecht, dat alleen kleine aanpassingen aan de voorste spatbordranden en het voetruimte-plaatwerk in de wielkast nodig zijn. Uit ervaringen van medeclubleden kunnen wij ook de onderstaande combinaties vermelden:
